Các nhà nghiên cứu tại Trung tâm Ung thư Memorial Sloan Kettering (Mỹ) vừa công bố trên tạp chí Science một mô hình AI có khả năng phát hiện ung thư ở giai đoạn rất sớm thông qua xét nghiệm máu. Mô hình này phân tích hàng nghìn biomarker khác nhau trong mẫu máu, tìm ra các mẫu hình (patterns) đặc trưng cho từng loại ung thư, ngay cả khi chúng ở giai đoạn rất sớm mà các phương pháp chẩn đoán truyền thống như CT, MRI hay sinh thiết chưa phát hiện được.
Trong thử nghiệm lâm sàng với 5,000 người tham gia, mô hình AI đã phát hiện đúng 92% các ca ung thư ở giai đoạn 1 và 2, so với 65% của phương pháp truyền thống. Đặc biệt, mô hình có thể phân biệt giữa các loại ung thư khác nhau (phổi, vú, đại tràng, gan) với độ chính xác 88%, giúp bác sĩ có hướng chẩn đoán tiếp theo chính xác hơn. Thời gian phát hiện sớm trung bình là 18 tháng trước khi ung thư biểu hiện các triệu chứng rõ ràng.
Công nghệ này sử dụng kỹ thuật 'Multi-Omics Integration', kết hợp dữ liệu từ genomics, proteomics và metabolomics của mẫu máu. Thay vì nhìn vào từng biomarker riêng lẻ, AI tìm ra các tổ hợp biomarker (biomarker signatures) đặc trưng cho từng loại ung thư. Điều này giúp giảm tỷ lệ dương tính giả, vốn là một vấn đề lớn trong xét nghiệm ung thư. Theo các nhà nghiên cứu, tỷ lệ dương tính giả chỉ còn 2%, so với 10-15% của các phương pháp trước.
Ứng dụng tiềm năng của công nghệ này là rất lớn, đặc biệt là trong việc sàng lọc ung thư đại trà. Bác sĩ David Smith, một chuyên gia ung thư, nhận định: 'Nếu chúng ta có một xét nghiệm máu đơn giản, rẻ tiền và chính xác để phát hiện ung thư giai đoạn sớm, chúng ta có thể cứu sống hàng nghìn người mỗi năm. Nhưng cần thêm các thử nghiệm lâm sàng quy mô lớn để xác nhận độ tin cậy và tính khả thi về mặt thương mại.' Công ty MedScan AI đã mua lại công nghệ này với giá 300 triệu USD và dự kiến sẽ thương mại hóa vào năm 2028.